Tabandan tepeye, ayıdan boğaya, kaygıdan açgözlülüğe

Bugünkü yazımda döngüleri fark edebilmenin rahatlatıcı avantajlarının yanı sıra bu farkındalığı kendi lehimize nasıl kullanabileceğimizden, uzun vadeli yatırımcı olma mantalitesini nasıl beslediğinden ve kademeli alım-satımlarla birleştirildiğinde verebileceği olumlu sonuçlardan bahsedeceğim.

İlk olarak parite seçimiyle başlayalım. Burton Malkiel’e nazaran gözleri kapalı bir formda dart atarak maymunlara yaptırılan rastgele hisse seçimleri dahi birçok uzmandan daha düzgün sonuçlar vermektedir. Malkiel, uzmanların ya da fon yöneticilerinin yaptığı şeyin sırf âlâ öyküler yazmak olduğunu belirtmektedir. Bu iddiayı test etmek için Arnott ve arkadaşları Malkiel’in maymunlarını taklit etmek gayesiyle 100 rastgele, 30 eşit yüklü pay seçiminde bulunmuşlardır. Yaptıkları araştırma sonucunda rastgele seçimlerin, ince elenip sık dokunulmuş seçimler kadar tesirli olduğunu ve portföyün büyümesini sağladığını bulmuşlardır.

Hırs, açgözlülük ve dehşetin esiri olmayın

Buradan portföyünüzü rastgele seçimlerle oluşturmanız gerektiği manası çıkmasın. Neye yatırım yapıldığının araştırılması ve katma paha üreten, gelecekte bir mana yaratabilecek ve yeterli bir kıssası olan şirketlere ve kripto paralara yatırım yapmak çok daha mantıklı bir seçenek olacaktır. Zira başka beşerler da portföylerini bu bakış açısıyla yapılandırmakta ve sistemin bu biçimde devam etmesine yakıt olmaktadır. Burada vurgulamak istediğim nokta bir stratejinizin olması ve hakikat vakitte giriş yapabilenizin pay yahut kripto para seçiminden daha kıymetli olduğudur. Elinizdeki varlıkları al-sat yaparak büyütmeye çalışmak ya da dibi-tepeyi bulmaya çalışmak teoride mantıklı ve yapılabilir görünse de pratikte çalışmamaktadır. Birçok kişi objektif davranamamakta, hisleri fikirleri karşısında galip gelmekte ve dehşet, açgözlülük, hırs, öfke, kıskançlık üzere hisleri tarafından yönetilmektedir. Duygusal karar vermeye yatkın olmamız, ferdi yaşantılarımızdaki olumlu/olumsuz olayların yatırım kararlarımıza yansıması, ülke ve dünyada yaşananların psikolojimize tesiri üzere bu duruma neden olan birçok şeyden bahsedilebilir. Pekala nasıl yatırım yapmalıyız?

Yatırımdan evvel araştırma yapmanın hayati değeri

Öncelikle şunu belirtmeliyim ki bu işin doğrusu yahut yanlışı yok. Kişinin risk profilinden portföy büyüklüğüne kadar birçok faktör yatırım tercihleri üzerinde epeyce tesirlidir. Bana nazaran yapılması gereken şey yatırım yapılacak eserler hakkında kısa bir araştırma yaptıktan sonra (hikayesini, tokenekomisini, topluluğunu vs. araştırabilirsiniz) portföyü risk ve getiri açısından istikrarlı bir halde oluşturmaktan geçmektedir. Sonrasındaysa kademeli bir halde alım ve satım yaparak hareket edilmelidir. Yanlışsız zamanlamayı hiçbir vakit bilemeyeceğimiz için bu noktada makul stratejileri izleyebiliriz. Alım noktasında hepinizin bilebileceği üzere en yeterli stratejilerden dolar maliyet ortalaması (DCA) takip edilebilir. Kısaca anlatacak olursak DCA, şahısların elindeki parayı yatırım yapacağı esere tek seferde değil, makul aralıklarla (aralıklar fiyat bazlı yahut tarih bazlı seçilebilir) eşit ölçülerle yatırmasıdır. Kimi şahıslar eşit ölçülerle yatırmaktansa fiyat daha aşağıdaki düzeylere gitgide yatırım yapacağı ölçüsü da artırmaktadır.

Kademeli alım örneği

Somutlaştırabilmek ismine Bitcoin üzerinden örnek vererek ilerlemek istiyorum. Geçtiğimiz döngüde Bitcoin 69.000 doları gördükten sonra Kasım 2022’de 15.000 dolar düzeylerine kadar düşmüştü. Elinizde 20.000 dolarınız olduğunu ve yeni yılla bir arada yatırım yapmaya başlayacağınızı farz edelim. Her hafta başında fiyatın nerede olduğuna bakmadan alım yapacak biçimde toplam 10 alım belirlediniz. Kademeli bir halde her hafta alım yaptığınız senaryoda elinizde 24.952, 59 maliyetli toplam 0.80152 adet Bitcoin olacaktır. Hesaplamanın kolay yapılabilmesi ismine aşağıdaki görselden de görebileceğiniz üzere haftalık grafikte mum kapanışlarını temel alarak ilerledim ve rastgele bir hesap süreç fiyatı ödenmeyecek halde kurguladım (0.11679+0.09186+0.09096+0.07064+0.07037+0.07719+0.06633+0.06827+0.07743+0.07168). Elinizdeki Bitcoin’leri ne vakit satacağınız ise büsbütün size ve risk iştahınıza bağlıdır.

Eğer döngülere inanan birisiyseniz ve Bitcoin’in dört4 yıllık fiyat döngüsünü takip ediyorsanız 2 Ocak 2023 tarihinde başladığınız alımlarınızı muhtemelen 2025 ekim-kasım ayı dolaylarında satmanız gerekmektedir. Ekim ayının açılış fiyatının 113.988,7 dolar olduğu düşünüldüğünde kademeli bir formda alım yapmak dışında hiçbir şey yapmayarak 91.364,23 dolara ulaşarak toplam 71.364,23 dolar kâr elde edeceksiniz.

Uzun vadeli bakanlar daha yüksek yarar elde ediyor

Özetle döngüleri anlayıp fark edebilmenin ve bu niyet yapısını kademeli alım stratejileriyle birleştirebilmenin şahısların yatırım mantalitesi açısından birçok avantajı bulunmaktadır. Birinci olarak yanlış vakitte büyük ölçüde alım yapma riski azalır. İkinci olarak kısa vadeli fiyat dalgalanmalarından etkilenme ihtimalini azaltır. 2 Ocak 2023 tarihinde alım yapmaya başlayan birisi 15.000 dolar düzeylerinin taban olup olmadığını hiçbir vakit bilemeyecek ama döngülere inandığı ve kademeli alım yaptığı senaryoda fiyatın daha aşağılara gitmesi onun için çok daha yeterli olacak zira kademeli bir formda alım yaptığı için maliyetini daha aşağılara çekebilecek. Üçüncü olarak disiplinli yatırım yapma alışkanlığı kazandırır. Araştırmalar portföyüne hiç dokunmadan uzun vadeli bir biçimde yatırım yapan şahısların kısa vadeli al-sat yapan bireylere kıyasla çok daha yüksek yararlar elde ettiğini göstermektedir.

Döngülere dair problemli bulduğum tek bahis ise döngünün neresinde olunduğunun hiçbir vakit tam manasıyla bilinmemesidir. Kendinizi yanlış bir yerde konumlandırıp fiyata çok geç bir vakitte dahil olmak almış olduğunuz varlığı uzun bir mühlet elinizde tutmanıza yol açabilir. Döngüsellik kavramına çalışmanız ve grafikler üzerinde kendi başınıza test etmeniz bakış açınızı ve konumlandığınız noktanın doğruluğunu güçlendirecektir.

Majör coin’ler daha sağlıklı olabilir

Önceki yazılarımdan birisinde AVAX’ı 100 dolar civarlarından alan bir tanıdığımdan örnek vermiştim. Döngünün sonlarında giriş yapmış olması (ki birden fazla vakit bilgisi olmayan şahısların boğanın sonunda yükselişlerle içeride bırakıldığını biliyoruz) yıllardır beklemesine yol açmıştır. Bilhassa altcoin’lerde akside kalınması geri dönüşü olmayan ziyanlara yol açabilmektedir. Hasebiyle yatırımcı mantalitemizi en azından kripto paralar özelinde kısa vadeli al sat yapmadığımız bir senaryoda majör coin’lere yöneltmek çok daha sağlıklı olacaktır. Son olarak kademeli alımlar üzere kademeli satım yapmayı da alışkanlık haline getirmek gerekmektedir. Döngüsellik kavramı içerisinde tarihselliği de barındırmaktadır. Satış yapmak istediğiniz vakit aralığına kadar muhakkak düzeylerden (takip ettiğiniz teknik tahlil metoduna nazaran belirleyebilirsiniz) kademeli bir formda kâr almanız da epeyce kıymetlidir. Aksi takdirde boğadaki açgözlülük ortamında planlarınıza uyamayıp “biraz daha yükselsin, o denli satayım” diyerek elinizde coin’lerle ortada kalabilir ve “korku” atmosferine geri dönebilirsiniz.