Robert Kiyosaki’nin Güçlü Baba Fakir Baba’sı üzerine
Bugünkü yazımızda ise bir diğer ünlü isim Robert Kiyosaki’nin Zengin Baba Fakir Baba isimli kitabına dair notlarımı, niyetlerimi ve kıymetli bulduğum kısımları sizlerle paylaşacağım.
“Her birinize bahşedilmiş iki eşsiz paha var: biri akıl, başkasıysa vakit. Her ikisini de dilediğiniz üzere kullanabilirsiniz. Fazladan kazandığınız her bir dolarlık banknotla yazgınızı belirleme gücü sadece sizin elinizde. İster çılgınca harcayıp fakir olmayı seçersiniz, ister pasif varlıklara yatırarak orta sınıfa dahil olursunuz. İsterseniz aklınızı kullanıp faal varlıklar edinmenin yollarını öğrenebilir, amaç ve gelecek olarak kendinize serveti seçebilirsiniz. Seçim size ve sırf size ilişkin. Elinize geçen her bir dolarla her gün varlıklı, fakir ya da orta sınıftan biri olmaya karar verirsiniz.”
Öncelikle unutmamalıyız ki her seçim sırf bize aittir. Örneğin yaşadığınız kayıpları diğerini dinlediğinizi söyleyerek dışsallaştırmaya çalışabilirsiniz ancak bu temelde yanlıştır zira bir diğeri o kişiyi dinlemiyorken siz dinleme istikametinde bir seçim yapmış oluyorsunuz. Kiyosaki’nin burada yaptığı kontrol vurgusu her yatırımcının benimsemesi gereken bir unsur. Hayatınız üzerinde denetimi olan tek kişinin siz olduğunun farkına varmalısınız. Kimleri dinleyip kimleri dinlemeyeceğinizi, hangi eğitimleri alıp hangi kitapları okuyacağınızı ve hangi finansal enstrümanlara yatırım yapacağınızı belirleyen kişi sizsiniz. Elbette dış dünyada yaşanan birçok şey bireyleri etkiliyor lakin temelde dış dünyadan gelen işaretleri nasıl yorumlayacağı da kişinin kendisinde bitiyor.
Bir öteki değerli nokta ise akıl ve vakte yaptığı vurgudur. Bana nazaran akıl ve vakit konusunda yapılabilecek en zekice atılım kişinin hem kendisine hem de finansal eserlere yatırım yapmaya çok daha erken yaşlarda başlamasıdır. Böylelikle hem öğrenmek için hem de risk almak için önünüzde çok daha fazla yıl olacaktır. Yatırım yapmaya 20 ve 25 yaşında başlayan iki yatırımcı düşünelim. 20’sinde başlayan yatırımcı 25 yaşına geldiğinde halihazırda çok fazla şey öğrenmişken, 25’inde başlayan yatırımcıysa 30 yaşındakine kıyasla çok daha avantajlı olacaktır.
“Zenginlerin daha da zenginleşmesinin, fakirlerin daha da fakirleşmesinin, orta sınıftakilerin de borç içinde çabalamasının nedenlerinden biri para dersini okulda değil konutta almaları. Ailelerimizin bakış açısı bizim paraya bakışımızı etkileyen en değerli ögedir. Bu bakış açısını yıkamadığımız sürece misal şeyleri düşünmeye, hissetmeye ve yapmaya mahkumuz. Para okullarda öğretilmez, okullarda verilen bilgiler teorilerden ibarettir. Okulunu birincilikle bitirdiği halde borç içerisinde hayatını sürdüren kaç kişi vardır kim bilir?”
Yatırım yapmaya başlayan şahısların yaptığı en büyük yanılgılardan birisi etrafındaki bireylerin doğrularını kendi doğruları haline getirmesidir. Birçok kişi hiçbir araştırma yapmadan ya da hiçbir şey okumadan diğerlerinden duyduklarıyla hareket etmektedir. Hatta birden fazla kişi ailesinin doğrularını sürdürmeye eğilimlidir. “Borsa çok tehlikeli bir yer, hiç bulaşma”, “Ev, otomobil, arsa al sonrasında keyfine bak”, “Elinle tutamadığın bir şeye güvenemezsin”, “Babanın bir arkadaşı da vaktinde borsadaydı, sonrasında battı ve tüm hayatı dağıldı” üzere birçok söylemi duymuşsunuzdur. Bunlara dayanarak sadece altın yatırımcısı olabilir, mesken yahut arsa almaktan öteye gidemeyebilirsiniz.
Finansal piyasaların mantığını anlamak
Öte yandan Kiyosaki’ye nazaran aileden ve yakın etraftan öğrenilen/duyulan bu üslup sözler şahısların nasıl bir yatırımcı olacağını belirlemekte, döngüyü kırmaması durumunda da emsal örüntülerin devam etmesine yol açmaktadır. Kripto paralarla birinci tanıştığımda yakın etrafımdaki birçok kişi saçmaladığımı, bu kesimin çok tehlikeli olduğunu ve tüm paramı kaybedebileceğimi söylemişlerdi. Bu üslup telaffuzlara daima maruz kaldığım için de alım yaptığım vakit daima kendimden kuşku duyuyordum. Kendimi finansal manada eğitmeye başladıktan sonra ise kendi etrafımdaki döngüyü kırdığıma inanıyorum. Bölümün nitekim de tehlikeleri var ancak yatırımcı olmanın tabiatında da risk almak bulunmakta. Charlie Munger “Eğer yatırım yaptığınız varlığın bedelinin yüzde 50 düşmesine dayanamazsanız, borsada olmamalısınız” demiştir. Hasebiyle etrafınızdaki bireylerden farklılaşmak için öncelikle finansal piyasaların mantığını anlamalı ve neye, neden yatırım yaptığınızı bilmelisiniz.
Zengin görünmek için lükse başvurmak bizi nereye götürür?
“Yoksullar ve orta sınıf evvel lüksleri satın almaya yönelirken, zenginler lüksleri en son satın almaktadır. Parası olan uzun vadeli zenginler evvel faal sütunlarını inşa eder, daha sonra da o sütunun ürettiği gelirle kendi lükslerini satın alırlar. Fakir ve orta sınıftakiler ise varlıklı görünmeye çalışmak, kendilerini daha uygun hissetmek ismine lükslere başvurur.”
Günümüz dünyasında toplumsal medyayla birlikte herkes daha görünür olmaya başladı ve “gösteriş yapmak” moda haline geldi. Birçok kişi kendisini dışarıya daha yeterli sunabilmek hedefiyle güçlü üzere davranmaya çalışmakta. En değerli telefonları yahut aksesuarları almakta, “rezidanslı olmak” için küçücük meskenlere çok yüksek kiralar vermekte, masraflarını karşılayamayacağı otomobillere binmekte. Öte yandan varlıklı olan bireyler ise parasını pasif ve masraflı (bakım, sigorta vs. masrafları) olacak yatırımlar yerine parasıyla para kazanabileceği yatırımlar için harcamaktadır. Bu noktada Peter Lynch kişinin ilk yatırımının içerisinde barınabileceği bir konut olması gerektiğini, sonrasında öbür yatırımlara çok daha sağlıklı bir formda yönelebileceğini vurgulamıştır. Ben de bu görüşe katılmaktayım, böylelikle bireyler kira kederi olmadan her ay kazandıkları paranın büyük bir kısmını kenara ayırabilecek ve risk alıp para kaybetseler dahi en azından başlarını sokabilecekleri bir yere sahip olacaklardır.
Paradan para kazanmak
Paradan para kazanmak kavramı ise güçlü bireyler tarafından sıklıkla kullanılan bir stratejidir. Buradan “Beş mesken alırım, kiralarıyla rahat rahat geçinirim” üzere bir anlayış ortaya çıkmasın. Kiyosaki kişinin çok fazla meskeninin olmasının mantıklı olmayacağını zira konutun kendisinin çok fazla masrafı de olduğunu vurgulamıştır. Kişinin yapması gereken şey yatırımlarını çeşitlendirerek hareket etmesidir. Örneğin faizlerin yüksek olduğu bir periyotta bireyler riskli yatırımlardan kaçınarak paralarını faize atarak yüksek gelir elde edebilirler. Güvendiği yatırım araçlarından kendilerine istikrarlı bir portföy yaratarak bakiyelerini büyütebilirler. Çok uyguna bir konut alıp sonrasında birkaç dokunuşla o konutu çok daha yüksek fiyata satabilirler. Tüm bunları yapabilmek ise fırsatları görebilmekten yani hasebiyle finansal yetkinlikten ve periyodun kaidelerine nazaran esneyebilmekten geçmektedir.
